کدام کشور بیشترین بهبود را در یک سال گذشته تجربه کرد؟
هر سال در آستانه کریسمس، مجله اکونومیست کشوری را بهعنوان «کشور سال» معرفی میکند. این عنوان نه به شادترین کشور جهان میرسد و نه به قدرتمندترین آنها، بلکه به کشوری تعلق میگیرد که در طول یک سال، بیشترین میزان بهبود معنادار را—اقتصادی، سیاسی یا نهادی—تجربه کرده باشد.
سال ۲۰۲۵ برای نظام اقتصاد بینالملل سالی پرتلاطم بود. بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید، تجارت بینالملل را بار دیگر در معرض تنش و عدم قطعیت قرار داد و درگیریهای خونین در مناطقی مانند غزه و سودان همچنان ادامه یافت. با این حال، در میان این بیثباتیها، برخی کشورها توانستند مسیر متفاوتی را طی کنند و نشانههایی از بهبود و تابآوری از خود نشان دهند.
نشانههایی از تابآوری سیاسی
در آمریکای شمالی، کانادا با انتخاب نخستوزیری تکنوکرات و غیرپوپولیست، مسیر متفاوتی را در مواجهه با فشارهای سیاسی و تجاری واشنگتن برگزید. در اروپای شرقی نیز رأیدهندگان مولداوی، علیرغم کارزار گسترده اطلاعات نادرست و مداخله خارجی، یک حزب طرفدار مسکو را از قدرت کنار زدند. همزمان در خاورمیانه، ایالات متحده موفق شد آتشبسی شکننده میان اسرائیل و فلسطینیها برقرار کند.
شرق آسیا، کرهجنوبی نمونهای برجسته از مقاومت نهادی در برابر لغزش به اقتدارگرایی بود. تلاش رئیسجمهور وقت برای تعلیق نظم دموکراتیک با واکنش قاطع پارلمان، جامعه مدنی و نهادهای مستقل مواجه شد و در نهایت، وی در سال ۲۰۲۵ به اتهام شورش علیه نظم قانونی محاکمه شد.
برزیل و تثبیت نظم دموکراتیک
برزیل نیز در سال ۲۰۲۵ آزمونی سرنوشتساز را پشت سر گذاشت. دادگاهی در این کشور ژائیر بولسونارو، رئیسجمهور پیشین، را به ۲۷ سال زندان محکوم کرد؛ حکمی که برای کشوری با سابقه طولانی کودتا، نقطه عطفی تاریخی محسوب میشود. افزون بر این، دولت برزیل توانست روند تخریب جنگلهای آمازون را کندتر کند و گامی در جهت مهار تغییرات اقلیمی بردارد، هرچند نزدیکی سیاست خارجی این کشور به کرملین همچنان نقطه ضعفی جدی باقی مانده است.
بیشتر بخوانید: آیا میتوان راست پوپولیست اروپا را مهار کرد؟
دو نامزد نهایی: آرژانتین و سوریه
در نهایت، اکونومیست دو کشور را بهعنوان نامزدهای اصلی «کشور سال ۲۰۲۵» معرفی کرد: آرژانتین و سوریه؛ دو مسیر کاملاً متفاوت از بهبود.
آرژانتین: اصلاحات اقتصادی پرهزینه اما مؤثر
بهبود آرژانتین عمدتاً اقتصادی بوده است. خاویر میلی، رئیسجمهور این کشور، از سال ۲۰۲۳ اصلاحات گسترده بازارمحور را آغاز کرد. اصلاحاتی که هدف آن پایان دادن به دههها مداخلهگرایی دولتی و بیثباتی مزمن اقتصادی بود.
حذف کنترل قیمتها، کاهش شدید هزینههای دولت، کنار گذاشتن یارانههای ناکارآمد و حرکت بهسوی نرخ ارز شناور، همگی اقداماتی پرهزینه و از نظر سیاسی پرریسک بودند. با این حال، دولت میلی در سال ۲۰۲۵ از مسیر خود عقبنشینی نکرد و حمایت رأیدهندگان را حفظ کرد. کمک مالی ۲۰ میلیارد دلاری آمریکا نیز به جلوگیری از یک بحران مالی کمک کرد.
نتایج عملکرد دولت آرژانتین قابلتوجه بوده است. نرخ تورم از ۲۱۱ درصد در سال ۲۰۲۳ به حدود ۳۰ درصد کاهش یافته، نرخ فقر بیش از ۲۰ واحد درصد افت کرده و انضباط بودجهای تا حد زیادی برقرار شده است. با این حال، ریسکهای سیاسی و نهادی همچنان پابرجاست و تداوم اصلاحات، شرط اصلی دستیابی به موفقیت پایدار در بلندمدت خواهد بود.
سوریه: بهبود سیاسی پس از یک فاجعه تاریخی
بهبود سوریه، برخلاف آرژانتین، ماهیتی عمدتاً سیاسی دارد. تنها یک سال پیش، این کشور تحت حاکمیت بشار اسد با سرکوب سیستماتیک، جنگ داخلی طولانی و فروپاشی اقتصادی مواجه بود. اما در دسامبر ۲۰۲۴، با سقوط اسد و تغییر موازنه قدرت، مسیر تازهای گشوده شد.
با وجود نگرانیهای گسترده درباره آینده، سناریوهای بدبینانه تحقق نیافت. محدودیتهای شدید اجتماعی اعمال نشد، انسجام نسبی کشور حفظ شد و دولت جدید توانست روابط مثبتی با غرب و کشورهای عربی برقرار کند. کاهش تدریجی تحریمها نیز زمینههایی برای احیای اقتصادی فراهم کرده است.
چرا سوریه کشور سال شد؟
بیتردید، چالشهای سوریه همچنان عمیق و گسترده است. ساختار قدرت شکننده باقی مانده، خشونتهای پراکنده ادامه دارد و چشمانداز آینده همچنان با عدم قطعیت همراه است. با این حال، در مقایسه با سال ۲۰۲۴، سوریه در سال ۲۰۲۵ کشوری امنتر، باثباتتر و از منظر زیست اجتماعی انسانیتر ارزیابی میشود. بازگشت میلیونها آواره و کاهش ترس فراگیر، نشانههایی از بهبود واقعی را نمایان کردهاند.
بر همین اساس، اکونومیست انتخاب نهایی خود را اعلام میکند:
کشور سال ۲۰۲۵، سوریه است.
منبع : The Economist official site – The Economist’s country of the year for 2025